ЕФИМ ИВАНОВИЧ КУРАШОВ ААТЫНАН ЧУРАПЧЫ ОРТО ОСКУОЛАТА 80-с СЫЛЛАРГА

Чурапчы селотун үөрэнэр оҕотун ахсаана кэккэ сылларга 800-900 оҕоттон аһары барбат диэн сабаҕалааһыҥҥа олоҕуран, 1980 с. ыам ыйын 28 күнүгэр райсовет уурааҕа тахсыбыта. Бу уураахха, Е.И.Курашов аатынан орто, А.Е.Кулаковскай аатынан аҕыс кылаастаах оскуолалары холбоон биир оскуола оҥоруу туһунан этиллибитэ. Онон икки оскуола холбоһон биир оскуола буолбута. Оскуола директорынан М.М.Максимов анаммыта.

Михаил Михайлович саҥа администрацияны талбыта. Завучтарынан алын кылаастарга Макарова Р.С. бэйэтинэн хаалбыта. Үрдүкү кылаастарга Сивцева В.И., Слепцова А.И., иитэр үлэҕэ Калачев П.Н. анаммыттара. Оскуола 400-эн тахса оҕолоох пионерскай дружинатын Коркина (Кычкина) А.Н.салайбыта. Оскуолаҕа ыытыллар үлэ хайысхата партия, комсомол съезтэрин, пленумнарын уураахтарыгар, ыйыыларыгар  олоҕуран, ону толоруу хайысхатынан ыытыллара. Оскуола партийнай тэрилтэтин секретара Кладкина Д.П., профком председателэ Белых М.С. түмсүүлээхтик үлэлээбиттэрэ.

М.М.Максимов үлэлиир сылларыгар саха тылын предмет быһыытынан үөрэтэр нуучча кылаастара аһыллыбыттара. Бу хамсааһын республика үрдүнэн бара турара. Оскуолаҕа биир саха, нуучча уонна эксперимент кылаастар баар буолбуттара. Үөрэнээччи ахсаана биллэ эбиллибитэ. Оскуола материальнай өттүгэр саҥаны киллэрии биир сүрүн үлэтинэн, оскуола күүһүнэн,  улахан котельнай тутуллан, объектары ититии тупсубута. Оскуола бас билиитигэр икки котельнай буолбута. Ол иннинэ корпустарга тус-туспа котельнайдар бааллара. Кочегардар суох буоллахтарына, эр дьон учууталлар түүннэри уочаратынан түөрт сиринэн оһох оттоллоро.        

1982-1985сс. оскуола директорынан Никитин И.А. анаммыта. Завучтарынан иитэр үлэҕэ Калачев П.Н., алын сүһүөх кылаастарга Оконешникова К.А., үрдүкү кылаастарга Монастырева Е.Д., Макарова В.И. үлэлээбиттэрэ.

1983с. физико-математическай кылаас аһыллыбыта. Маҥнайгы учууталынан Пономарева (Макарова) Т.Е. буолбута. Кэлин бу кылаастары Кладкина З.Н., Никифорова В.И., Романова С.М., Макарова С.М., Лаврентьева Л.И.,  Ноева А.А., Илларионова А.М., Михайлова М.Е. о.д.а. үөрэппиттэрэ. Оскуолаҕа республикатааҕы «Дьоҕур» общество филиала аһыллыбыта. Бу сыл республикаҕа кабинетнай система киириитин хамсааһына барбыта. Чурапчы орто оскуолатыгар кабинетнай системаны киллэриигэ директор И.А.Никитин өҥөтө улахан. Икки этээстээххэ, ШКМ-ҥа кабинетынан үөрэтии толору киирбитэ. Кабинеттарга ирдэбилгэ эппиэттиир техсредство  баар буолбута, учууталларга кылаастарыгар олорон уруоктарыгар бэлэмнэнэр  кыах толору  тэриллибитэ. Учууталлар сылга хастыыта да тэрилтэлэринэн сылдьан, оҕо иитиитигэр аналлаах бэсиэдэлэри, мунньахтары ыыталлара, тэрилтэ оҕолорун үөрэхтэрин ситиһиитин көрдөрөр экраннары оҥорон ыйыыллара.  Ону таһынан нэһилиэнньэҕэ оҕо иитиитигэр аналлаах бэсиэдэни радионан оҥороллоро. Иитэр-үөрэтэр үлэҕэ саҥаттан-саҥа ньыманы киллэриигэ завучтар күүскэ үлэлиир этилэр, туох саҥа киирбитин билэ сылдьан, учууталларга араас хайысхалаах семинардары ыыталлара, литератураны булан конспектаталлара. Педагог Бабанскай ньыматынан оҕону биирдиилээн өйдүүр дьоҕурун арааран үлэлэтии соруга күүскэ турбута. Предмет аайы барар темаҕа чэпчэкиттэн ыараан иһэр араас сорудахтаах карточкалары оҥорон уруокка тутталлара. Уруокка оҕону кытта биирдиилээн үлэ күүскэ ыытыллара. Саҥа барар темаҕа хайаан да көрдөрөн үөрэтэр таблица ирдэниллэр этэ. Оҕо барыллар теманы өйдөөбөтөх буоллаҕына, уруок кэнниттэн хаалларан, эбии үөрэтии күүскэ ыытыллара. 1983-84 үөрэх сылыгар оскуола базатыгар маҥнайгы улахан республиканскай семинар химия, биология, география, математика, история, саха, омук, нуучча тылларын  предметтэригэр ыытыллыбыттара. Оскуола учууталлара кабинеты көдьүүстээхтик туттан, үрдүк таһымнаах уруоктары, кылаас таһынан дьаһаллары ыытан, ИПКРО салалтатын,  сылдьыбыт учууталлар биһирэбиллэрин ылбыттара. Кабинеттар бары бииртэн биир хатыламмат уратылаахтара. И. А.Никитин сельсовет председателинэн ананан барбытынан, 1985-1987 сс. директорынан Дорофеев А.М. үлэлээбитэ. Кини үлэлиир кэмигэр завучтарынан алын кылааска Оконешникова К.А., үрдүкү кылаастарга Монастырева Е.Д., Калачев П.Н. үлэлээбиттэрэ. 1985-1986 үөрэх сылыгар оскуолаҕа информатиканы үөрэтии киирбитэ. Маҥнайгы учууталынан Кладкина З.Н. үлэлээбитэ.

        Бу сылларга оройуон оскуолаларыгар производственнай үөрэхтээһин иккистээн сөргүтүллүбүтэ. Оскуолаларга шофер, тракторист, оҕуруоччут, кулинар, тутааччы, иистэнньэҥ, маһы таҥастааччы, болуотунньук, кэлин медсестра идэлэригэр үөрэтии саҕаламмыта. Чурапчы орто оскуолата шофердары, трактористары, кулинардары, тутааччылары, иистэнньэҥнэри, медсестралары үөрэтиини саҕалаабыта. Производственнай үөрэхтээһиҥҥэ туспа завучтар баар буолбуттара. Бу идэҕэ үөрэтиигэ маҥнайгы завучтарынан Сивцев Е.Е., Слепцова М.С. үлэлээбиттэрэ. Үөрэнээччилэр сайыҥҥы өттүгэр үлэ-сынньалаҥ лааҕырдарыгар үлэлии, сынньана бараллара ирдэниллэрэ. Оҕолор Мындаҕаайыга, Одьулууҥҥа, Бэрэҕэ, Түөйэҕэ окко, күрүө тутуутугар уонна фермаҕа ыанньыксыттыы бараллара. Бу лааҕырдар үлэһиттэринэн учууталлар бэйэлэрэ буолаллара. Ону таһынан оскуола коллектива шефтээх совхозка сайын окко, кыһын ыанньыксыттары  солбуйууга графигынан үлэлииллэрэ.

Оскуола коллектива. Директор Никитин И.А., 1985 с.

 

 

1987 сылтан оскуолаҕа директорынан Неустроев В.М. үлэлии кэлбитэ. Завучтарынан Монастырева Е.Д., Пинигина Г.Г., Попова З.И., Калачев П.Н., Бродникова С.А. таһаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ. Оскуола материальнай базата хаҥаабыта. Саҥа историческай, гуманитарнай кылаастар аһыллыбыттара. Дириҥэтэн үөрэтэр кылаастар аһыллыылара оҕо салгыы үрдүк үөрэххэ киириитигэр олук буолбута. Бу кылаастары бүтэрбит оҕолор оскуола кэнниттэн 100% үөрэххэ киириилэрэ саҕаламмыта. Республикаҕа алта саастаах оҕолору үөрэтии киирбитэ, продленнай группалар аһыллыбыттара, оҕо сарсыардаттан хойукка диэри оскуолаҕа сылдьан, уруогун ааҕар, араас дьаһалларга кыттар буолбута. Бу сылларга ханнык хайысханан иитии-үөрэтии үлэтэ барбытын В.М.Неустроев, Е.Д.Монастырева, П.Н.Калачев  ахтыыларыгар сиһилии сырдаппыттара.

 

Оскуола коллектива. Директор Неустроев В.М., 1990с.

 

ТЕХНИЧЕСКЭЙ САЙДЫЫГА МАҤНАЙГЫ ХАРДЫЫЛАР

 

1980-81 үө.дь. биир томторго икки оскуола кэккэлэhэ турара иитэр үлэҕэ кэккэ мэhэйдэри үөскэтэр диэн биир оскуолаҕа холбообуттара. Онно икки баhаатай көрүллэр буолан, биир сыл А.Н.Коркиналыын үлэлээбиппит. Анна Николаевна  туhунан олус үтүө өйдөбүл миэхэ хаалбыта. Кини бу үлэҕэ хара маҥнайгыттан үлэҕэ бэриниилээҕинэн, олоххо актыыбынай позициялааҕынан, барыга-бары дьоҕурдааҕынан: ырыаhытынан, спортсменынан, үҥкүүhүтүнэн, дьоҥҥо-сэргэҕэ элэккэй сыhыанынан коллективка убаастатар этэ.

Ити сылларга мин Магадан пединститутугар кэтэхтэн үөрэнэр этим. Ону 1982-83сс. бүтэрэрбин кытта Максимов М.М. дириэктэрдээн олорон, ортоку сүhүөххэ завуhунан анаабыта, бэйэтэ Одьулууҥҥа СПТУ-га директорынан барбыта. Биhиэхэ Хайахсыттан И.А.Никитин директорынан ананан кэлбитэ. Иван Андреевич идэтинэн физик этэ. Онон буоллаҕа буолуо, үлэни былаанныырга барытын чуолкайдык, суоттаан, дириҥник перспективатын толкуйдаан оҥороро. Элэккэй майгылаах, дьоҥҥо-сэргэҕэ үчүгэй сыhыаннаах этэ.

Кинини кытта бииргэ үлэлиир сылларбар саамай улахан үлэбитинэн - үөрэтии кабинетнай системаҕа киирбитинэн толору хааччыллыылаах кабинеттары тэрийии. Педколлектив барыта олус күүскэ турунан корпустарынан хастыы эмэ операцияны оҥорор пультаах, баай ис хоhоонноох кабинеттары оҥорон, республикаҕа  тиийэ биллибиппит. Ол курдук, 40-ча операцияны оҥорор кабинетынан география кабинета, сэбиэдиссэй Дыдаева А.С. буолар. Аны санаатахха, остуоруйа курдук. Учуутал остуол аттыгар туран, кнопкалары баттаатаҕына: штора сабыллар, экран түhэр, уот умуллар, киинэ аппараата тахсар, киинэ көрдөрбүтүнэн барар. Ити курдук кабинеттар оҥоhуллубуттара , I куорпуска:  нуучча тыла, литературата (сэб. Бродникова С.А.), математика (сэб. Гордеева А.Е.), физика (сэб. Хоютанова М.У.), биология (сэб. Сидорова М.А.), химия (сэб. Адамова Е.И.), история (сэб. Иустинова А.С.,Павлов Д.С.). II куорпуска: омук тыла (сэб. Монастырева Д.В.), саха тыла, литературата (сэб. Сивцева Е.В.), география №2 (сэб. Захарова П.П.), физика №2 (сэб. Яковлева А.С.) уонна начальнай кылаастарга тэриллибиттэрэ. Бары кабинеттарга дуоска-ыскааптары уонна истиэнэҕэ тилэри ыскааптары промкомбинакка сакаастаан оҥорторбуппут. Кабинеттарга түннүктэргэ шторалары барытын биири куораттан ыллаттарбыппыт. Иван Андреевич итиччэ үбү-харчыны хантан булан оҥорторбутун сөҕөбүн. Бу кабинеттарга араас таhымнаах семинардар, олимпиадалар,  уруоктар бөҕө ыытыллыбыттара. Биирдэ оччолорго куоракка биллэр  Новопашин аатынан  10№-дээх бастыҥ оскуолаттан  опыт көрө кэлэ сылдьыбыттара. Барыта нуучча учууталлара этилэр. Сөҕөн-махтайан аххан, баhыыбалаан барбыттара.

Ити кэмтэн ыла дириҥэтэн үөрэтэр кылаастар аhыллыбыттара: физико-математическай кыл. (Сивцева В.И., Макарова С.М., Кладкина З.Н., Романова С.М., Хоютанова М.У., 1983с.),  историческай кыл. (Алексеева М.Я., Павлов Д.С., Иустинова А.С., 1988с.), гуманитарнай кыл. Кириллина Л.Е., Старостина М.П., Кривошапкина Г.А., 1990с.).

Ити кылаастары бүтэрбиттэртэн элбэх үөрэнээччи киин куораттар үрдүкү үөрэхтэрин бүтэрэн үлэлии сылдьаллар. Мин үлэлиир сылларбар оскуоланы кыhыл көмүс мэтээлинэн 5, үрүҥ көмүhүнэн 18 үөрэнээччи бүтэрбиттэрэ. Оройуоҥҥа ыытыллар предметнэй олимпиадаларга, спортивнай күрэхтэhиилэргэ I-II миэстэттэн түспэт этибит. Ити барыта иитэр-үөрэтэр үлэҕэ саҥа ньымалары киллэрэн, оҕо дьоҕурун сайыннарыыга учууталлар күүстээх үлэлэрин түмүгэ. I миэстэлэри сороҕор хас да предмеккэ сыл аайы ылар үөрэнээччилэр бааллара. Холобур: Яковлев Олег,  Яковлева Инна, Морфунова Аля, Попова Надя, Адамова Зоя, Адамов  Андрей, Федотов Саша, Ноева Маша уо.д.а.

И.А.Никитин сельсовет председателинэн ананан үлэлии барбытын кэннэ, үлэлээбит кэлин сылларбар директордарынан коллективы түмэр, тэрийэр дьоҕурдаах, инициативалаах Дорофеев А.М. (идэтинэн математика учуутала) уонна оройуоҥҥа араас таhымнаах салайар үлэлэргэ, ол иhигэр РОНО сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит Неустроев В.М., директоры хаhаайыстыбаннай чааска солбуйааччы Пинигин П.П. үлэлээбиттэрэ. Миигин кытта тэҥҥэ баай опыттаах, дириҥ билиилээх-көрүүлээх Оконешникова К.А., Пинигина Г.Г. – алын кылаастарга, Сивцева В.И., Слепцова М.С., Попова З.И. үрдүкү кылаастарга завучтарынан, иитэр үлэҕэ тэрийээччилэринэн Бродникова С.А., Калачев П.Н., Павлов Д.С. кылаас салайааччыларын, үөрэнээччилэр активтарын кытта үлэни, маны тэҥэ сайыҥҥы сынньалаҥы  тэрийиигэ күүстэрин харыстаабакка үлэлээбиттэрэ. Иитэр-үөрэтэр үлэ методическай холбоhуктарынан былааннаахтык, тэрээhиннээхтик, үлэҕэ-хамнаска туhалаах  буолар гына ыытыллара. МХ салайааччыларынан үлэлээбиттэрэ: нуучча тыла, литературата - Федорова А.П., математика – Романова С.М., физика – Яковлева А.С., химия, биология, география – Сидорова М.А., саха тыла, литературата – Сивцева Е.В. ,  история – Иустинова А.С.,  омук тыллара – Монастырева Д.В., үлэ уруога – Оконешникова В.В., физкультура – Дьяконов В.С..

Итини таhынан кинилэр оройуоҥҥа общественнай инспектордарынан, аттестационнай комиссия чилиэннэринэн талыллан, улуус үгүс оскуолаларыгар методическай көмөнү оҥороллоро. Учууталлар билиилэрин таhымын араас курстарга, семинардарга, конференцияларга, педагогическай ааҕыыларга актыыбынайдык кыттан үрдэтинэллэрэ. Ол түмүгэр араас таhымнаах конкурстарга кыттыбыттара. Нуучча тылын учууталлара Кривошапкина Г.А., Местникова М.Е., Керемясова М.Н. «Учитель года» конкурс араас сыллаах кыайыылаахтара буолбуттара. Оттон математика учуутала Макарова С.М. «Учитель года РС(Я)» кыайыылааҕа, Бүтүн Россиятааҕы «Учитель года» финалистката буолбута.

Елена Дмитриевна Монастырева,

1982-1993 сс. оскуола завуhа, Россия үөрэҕириитин туйгуна,

«Учууталлар учууталлара», «Методист Якутии»,

«За верность  и преданность профессии Учитель» грант хаhаайыннара.

Тохсунньу 27 күнэ 2013с.

 

 

 

 

 

 КЭРЭ ЭЙГЭТИГЭР КИЛЛЭРЭР ТЭРЭЭҺИННЭР (80-с СЫЛЛАР)

                                                                                                                                    

Мин Чурапчы орто оскуолатыгар икки төгүл организаторынан үлэлии сылдьыбытым. Оччолорго бу үлэ “организатор внеклассной, внешкольной воспитательной работы” (зам. директора) диэн ааттаах этэ.

1980 с. Амма орто оскуолатыттан кэлэн, атырдьах ыйыттан алтынньыга дылы дьиэ биэрэллэрин кэтэспитим. Онтон ыксаан, атын сиргэ үлэ көрдөспүтүм. Кэмниэ-кэнэҕэс дьиэни быһаараннар, алтынньы ортотун диэки үлэбэр тахсыбытым. Бу оскуолаҕа үлэлиирбэр директордарга табыллыбытым диэххэ наада. 1980 с. урут Сылаҥҥа бииргэ үлэлээбит коллегам – М.М. Максимов. Бу сүрдээх түргэн, чуолкай быһаарыылаах, сырыыны-айаны ыарырҕаппат, сорох боппуруостары тосту кытаанахтык быһаарартан толлубат үлэһит этэ.

Оччолорго дойдуну коммунистическай партия салайара. Үлэ хайысхата   партия съезтэрин кэнниттэн чуолкайданара. Саҥа соруктар тураллар. Оскуоланы салайар дьонунан директор, партийнай тэрилтэ секретара уонна профсоюз председателэ буолаллара. Михаил Михайлович барбытын кэннэ, директорынан Никитин И.А. кэлбитэ. Иван Андреевич эйэҕэс, холку майгылаах, сүрдээх сымнаҕас кэпсэтиилээх киһи киһитэ этэ.

Ол кэмҥэ оскуолаҕа оҕону иитиигэ улахан болҕомто ууруллара. Алын кылааска оҕо октябренок буолара, 5-7 кылаастарга – пионер, улахан кылааска комсомол буолан элбэх общественнай үлэҕэ кыттыһара. Комсомолга киирбэтэх оҕону кытта үлэни учком тэрийэрэ. 1980 с. пионер баһаатайдарынан Е.Д.Монастырева, А.Н Кычкина (Коркина) уоттаах-төлөннөөх үлэни ыыталлара. Ол сылларга пионерскай уонна комсомольскай тэрилтэлэр Советскай Союз үрдүнэн сүрдээх баай уопуту мунньаннар, үлэ олус интэриэһинэйдик барара. Комсомол секретардарыттан ордук чаҕылхай Попова Надя (Тадагава) үлэтэ өйбөр хаалбыт. Отчуоттуур мунньаҕын иннинэ Надя улаханнык долгуйбута. Ол эрээри, уопсай комсомольскай мунньах комитет үлэтин «үчүгэй» сыананан бэлиэтээн баран, дохсун ытыс тыаһынан эҕэрдэлээбитигэр, Надя оҕолуу чаҕылыйа үөрбүтэ. Надя Тадагава билигин Японияҕа ыал буолан, сүрдээх үчүгэйдик олорор. Кылаас иһинэн комсорг таһынан ыстаараста талыллара. Ыстаарасталары кытары учком үлэлэһэрэ. Мин өйбөр кэнники республиканы салайсар үлэһит буолбут староста – Лариса Седумова (Макарова) уонна учкому салайбыт – Саша Федотов хаалбыттар. Лариса  оскуоланы кыһыл көмүс мэтээллээх бүтэрбитэ.

Оҕону иитиигэ оскуолаҕа саамай кылаабынай киһинэн кылаас салайааччыта буолар. Урут даҕаны, билигин даҕаны. Ол кэмнэргэ учууталлар бары даҕаны сүрдээх эппиэтинэстээхтик үлэлииллэрэ. Кэнники биллиилээх үлэһит буолбут – А.С. Яковлева, М.И. Хоютанова, С.А. Бродникова, А.С. Иустинова оҕону сатаан туталларынан, хайа да сорудаҕы түргэнник уонна чуолкайдык толороллорунан ордук үрдүк таһымҥа сылдьаллара. Оччолорго  сыллааҕы үлэ былаанын аттарарга комиссиялар тэриллэллэрэ. Онно саамай ыарахан үлэлээх комиссиялары бастыҥ учууталлар салайаллара. Ол иһин: «6-7 елкалаах Саҥа дьыл комиссиятын председателин дуоһунаһын премия курдук бастыҥ киһиэхэ биэрэбин», - диир этим.

Иитэр үлэҕэ биир үлэлээх хайысханан ыарахан иитиилээх оҕолору кытары үлэ оскуола иннигэр куруутун турар. 1980 с. мин кэлэрбэр Чурапчы орто оскуолатыгар 30-тан тахса оҕо милиция учуотугар турара. Манна кылаас салайааччыларыттан саҕалаан, былааннаах иитэр үлэни саҕалаабытым. Милицияҕа оҕо хоһун инспектора Колесов: «Эн хоскор мин шинельбэр анаан тоһоҕото саай», - диэн эппитэ. Уруоктан күрээбит оҕону сороҕор булан аҕалара. Биир түгэҥҥэ “коммунальнай хонтуоратын  кырыыһатыгар уот отто сылдьаллар” диэн тутуу буолбута. Уопсай оскуола турунуутун түмүгэр, 1984 с. атын үлэҕэ барарбар, биир да оҕо милиция учуотугар хаалбатаҕа. Иккистээн 1991-1994 сылларга үлэлээбиппэр, милиция учуотугар 30-ча оҕоттон 1 оҕо хаалбыта. Ыарахан иитиилээх оҕолору кытта сайыннары лааҕырга бииргэ үлэлээҥҥин, кинилэри кытта тэҥнээҕиҥ курдук кэпсэтии уонна сыһыаннаһыы куруутун үчүгэй түмүктээх буолар. Иитэр үлэҕэ сайынын оҕону үлэҕэ тардыы, ЛТО (лагерь труда и отдыха) тэрийиитэ сүрдээх үчүгэй түмүктэрдээх этэ. Сайын аайы биһиги улахан оскуола буоламмыт, хас да сиринэн оҕолору үлэҕэ ыытарбыт. Онно Никифоров М.А., Яковлева А.С., Макарова Т.Е. уонна да атыттар сүрдээх үчүгэй үлэни көрдөрөллөрө. Пионерскай лааҕыры Мындаҕаайыга, Дабааҥҥа Кычкина А.Н. сүрдээх интэриэһинэйдик тэрийэн үлэлэппитэ. Биир походугар суол оҥоро сылдьар 5 самосвалынан лааҕырын оҕотун барытын илдьибитэ. Ол сылларга ханна да база суох буолан, оҕолор балаакканан, быраҕыллыбыт өтөхтөргө дьиэлэнэн, сүрдээх күүстээх үлэҕэ буһаллара-хаталлара. Оттон сааскы каникулга биһиги бастыҥ үлэһиттэри турпутевканан Орто Азиянан, Советскай Союз атын да киин куораттарынан туристыы ыытар этибит. Онон ол сылларга социалистическай күрэхтэһии кыһыннары-сайыннары барара. Оҕону иитиигэ оскуола биэчэрдэрэ улахан суолталаахтар. Оҕо манна субуота киэһэ учууталларын хараҕар сылдьар, атын сиргэ таласпат. Арыгылааһын түбэлтэтэ билиннэҕинэ, дискотека тохтотуллар буолан, улахан кылаас оҕолоро бэрээдэги бэйэлэрэ көрөллөрө.

Мин 1980с. алтынньыга бачча улахан оскуолаҕа ансамбль суох эбит диэн, культура отделын салайар И.И. Кандинскайга бу боппуруоһу туруорбутум. Кини тута өйдөөн, мунньах тэрийэн, Васильева М.Е. ырыаҕа, Филиппов А.Н. – үҥкүүгэ, Саввин Р.М. – музыкаҕа, мин тэрээһин боппуруостарга, оҕо бэрээдэгэр ананаммыт үлэ оргуйа түспүтэ. Уус-Алдаҥҥа баран, республикаҕа биллэр «Кэнчээри» ансамбль үлэтин билсэн кэлбитим. Аҕыйах сылынан биһиги ансамбльбыт «Дьиэрэҥкэй» норуодунай ааты ылбыта.

                 

Иккистээн төннөн үлэлиирбэр, 1991-1994 сылларга оройуон үрдүнэн КВН оонньууну саҕалаабытым. Онно Чурапчы оскуолата, гимназия, оскуола-интернат сүрдээх үчүгэй хамаандалары тэрийбиттэрэ. 

 Улууска араатардар конкурстарын эмиэ республикаҕа тэрийэ иликтэринэ ыыппыппыт. Ол иһин бастакы республиканскай улахан дьон конкурсугар Сивцева Вера үһүс миэстэни ылбыта.

Бүгүн даҕаны мин: «Оскуола оҕону иитиэхтээх», - диэн санаабын уларыппаппын.

 

Петр Николаевич Калачев, РФ үөрэҕириитин туйгуна, СР үтүөлээх учуутала, 

29.11.2012с

 

                                                        «МАРЫКЧАНЕЦ» КИНОТЕАТР

 

         «Маарыкчаан» кинотеатрга «Марыкчанец» диэн ааттаах оҕо пионерскай кинотеатра хаһыс да сылын үлэлиир.

        Театрга Чурапчы орто оскуолатын алын кылаастарын үөрэнээччилэрэ сөбүлээн, таптаан дьарыктаналлар. Кинилэр оҕо сеанстарын, «Остуоруйа», «Сокуон уонна эн» диэн киноклубтары үлэлэтэн араас көрүңнээх үгүс дьаһаллары ыыталлар, киинэни көрдөрөргө үөрэнэллэр.

                                                                                                                                                        «Саҥа олох», 1986 с., №42