Школа в послевоенные годы

 

      

Учителя школы, 1946 год

 

Во время и после войны в Чурапчинской школе работали учителя – фронтовики: Н.М.Керемясов, П.Е.Спиридонов, И.М.Павлов, Н.С.Петров, С.И.Максимов и другие. Фронтовик В.С.Соловьев, впоследствии народный писатель РС(Я), в 1946 году руководил первым в районе туристическим походом по маршруту Чурапча – Мындагай – Амга - Чурапча. В походе участвовали 14 учеников Чурапчинской школы, Диринского и Амгинского детдомов.

 

 

 

В туристическом отряде № 3739.

 Дьячковская Смена  и Ойунская Саргылана

 

 

 Участники туристического похода, 

                 рук. Соловьев В.С., 1946 г.

 Несколько активистов похода были награждены грамотами. Участники похода собрали много ценных экспонатов для школьного музея. В 1948 году эти экспонаты послужили основой в создании Чурапчинского районного краеведческого музея. 

              

 1947 г. 7  “б”класс Чурапчинской неполной средней школы.

  Сидят на 1-м ряду слева направо: Кривошапкина Елена, Петрова Нюра, Харитонов Павел П., Попов Коля Конст..

На 2-м ряду: Андросова Маша, ЛебедеваМаша, Борисова Мотрена Григорьевна,Игнатьев Михаил, Чичигинаров Спартак.

Стоят на 3-м ряду: Дьячковская Зоя, Лазарева Нида, Нестерова Маша, Константинова Варя, Павлова Катя.

На 4-м ряду: Местников Ваня, Пермякова Варя, Соловьев Савва

 


III-й пионерский отряд, 1947г.

 

IV-й пионерский отряд,  1947г.

                                              

 

VII -й пионерский отряд, 1947г.

 

 

Дьылҕам түѳрэҕэ түспүт дьиэтэ

                                                   

1946 с. сайын Чурапчым сиригэр үктэнним.   Үөрэх саҕаланарын   кытта, Чурапчыга ыҥыттардылар. Районо сэбиэдиссэйэ В.С.Эверстов   киин оскуолаҕа физкультура учууталынан анаата. Бирикээспин   туппутунан, ШКМ-ҥа кэллим. Ол күн үйэм-сааһым тухары үлэлиир дьылҕам быһаарыллыбыт бэлиэ күнүм уонна билиҥҥигэ диэри сэргэхтик турар ШКМ  мин түөрэҕим түспүт дьиэтэ буолар. Мин оскуолаҕа үлэлиир сылларбар директорынан  Степан Степанович Попов, завуһунан Федоров Петр Николаевич үлэлииллэрэ.

1946 - 47, 1950-51сс оскуолаҕа бииргэ үлэлээбит учууталларбын төһө  өйдүүрбүнэн ааттаталыым: Соловьева М. Д., Максимова (Бургаева) Т. В.,  Попов Н. Н., Миронова М. Г., Скрябин Н. Г., Жирков С.И., Неустроева (Жиркова) П. А., Дьячковскай И.Н., Субуруускай К. Н., Спиридонов П. Е., Башарин В. И., Макаров Г. И., Соловьев В. С., Аргунов Г. Л., Яковлев П.Д.,  Герасимова А.И. кэргэнниилэр, кэлии учуутал, нуучча кыыһа Нина Петровна Красильникова (Н.В.Красильников кэргэнэ) үлэлээбиттэрэ. Мин ЧПУ-га үөрэнэ барарбар икки физкультура учуутала специальнай үөрэхтээх нуучча кыргыттара кэлбиттэрэ. Физкультура уруога кыһынын коридорга ыытыллара. Хата, коридорбут киэҥ  баҕайы. Уруокка туттуллар снарядтар - тээбириннэр бэрт кэмчи этилэр: тимир турник, иҥнэри кирилиэс. Үрдүкү, 7-с кылаас оҕолоро, уҥуохтарынан, көрүҥнэринэн миигиттэн хаалсыбат этилэр: Сидор Попов, Михаил Посельскай, Ганя Чичигинаров, кыргыттар Ирина Платонова (Посельская), Александра Кривошапкина (Абрамова) о.д.а. Уолаттар эрчиллиилэрэ суох буоланнар, миэхэҕэ турникка, кирилиэскэ ыттарга сабырыйтараллара. Уонна оттон дөксө  оҕолор  даҕаны буоллахтара. Ганя Чичигинаров алдьархайдаахтык, тууһугуран туран, хайыһардыырын сөбүлүүрэ. Оҕолор бары да актыыбынайдык үөрэххэ, үлэҕэ кытталлара. Кыргыттар кыайбаталлар даҕаны, уруок устатыгар 3 биэрэстэ сири хайыһарынан баран кэлэллэрэ. Республикаҕа биирдэ хайыһарга күрэхтэһии тэриллибитэ. Биһиги онно мас хайыһарынан да буоллар, киирэн кыттыбыппыт.

Кэлин үөрэппит оҕолорум  олус үөрэн–көтөн көрсөллөрө. Ордук Михаил Посельскай, Василий Попов (марафонец), Егор Дьячковскай (физкультура учуутала), Кеша Красильников, Евдокия Кобельянова (Сивцева), Александра Абрамова о.д.а. “учууталым” диэн илиилэрин ууммутунан көрсөөччүлэр. Кинилэр, аан маҥнайгынан үлэлээбит оскуолам оҕолоро, үйэм тухары учуутал идэтинэн үлэлиирбэр тирэх буолбуттара  диэн сырдык өйдөбүллээхпин. Туох да улахан билиитэ суох саллаат киһи бу оҕолор сыһыаннарыттан өйдөөн, учуутал үлэтиттэн арахпатаҕым. Ол иһин даҕаны бу кыракый мас оскуоланы “Дьылҕам түөрэҕэ түспүт дьиэтэ»  диэн өйдүүбүн-саныыбын.

1950-51 сс. үөрэнэ сылдьан, училище завуһа В.С.Алехин көҥүллээн, оскуола директора Р.И.Васильев анааһынынан оскуолаҕа пионерскай дружина баһаатайынан үлэлээбитим. Кэлин  пионердарым  сөбүлээбиттэрин биллэрэллэрэ, ахталлара, кэпсииллэрэ. Онно Клара, Мария Макаровалар этэрээт баһаатайдара, Капа Чувашева дружина сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ этэ. Начальнай кылаас, обургулартан 5-6 кылаас  оҕолоро киирэллэрэ. Маша Лебедева (Спиридонова) бастыҥ үҥкүүһүппүт, Лана, Сардаана Ойуунускайалар нууччалыы-сахалыы ырыа-тойук бөҕөлөрө...

Оскуолаҕа үөрэнэн, пионер быһыытынан кыттан, миигин кытта  алтыспыт оҕолорум кэлин үтүөкэннээх үлэһит дьон буолуталаабыттара. Олортон сорохторун, билэрим да аҕыйах буоллаҕа, ааттаталаан көрүөм: Т. К. Далбаева - РСФСР үтүөлээх учуутала, Г. М. Сысолятин, К. Г. Оконешников, А. Е. Филиппов партия райкомун, райисполком  эппиэттээх  үлэһиттэрэ, И. С. Артемьев - уордьаннаах, тутуу тэрилтэтин начальнига, О. Е. Попов, В. И. Кривошапкин республика биллэр-көстөр тустууктара, В. Е. Попов - марафонец, быһый. Мин идэбин удьуордаабыт Е. Д. Дьячковскай - оскуола физруга,  Николай Кривошапкин, Егор Собакин  оройуоҥҥа биллэр, тарбахха баттанар  механизатордар.

 

Иван Михайлович Павлов, Саха АССР үтүөлээх учуутала, сэрии,үлэ, педагогическай үлэ ветерана

 

Буойун, физрук – учуутал

 

Улуу Кыайыы кэнниттэн хорсун буойуттар  норуот хаһаайыстыбатын  араас салааларыгар төһө күүстэрэ кыайарынан үлэлээн барбыттара. Оннук буойуттартан биирдэстэрэ, эдэр көлүөнэни үөрэх-билии, эт-хаан өттүнэн чэгиэн-чэбдик буолалларын туһугар сыратын биэрэн үлэлээбит, биһиги көлүөнэ убаастыыр, ытыктыыр, ахтан-санаан aaһap физрукпут Алексей Иванович Потапов буолар.

Алексей Иванович дэгиттэр сайдыылаах: волейболга, чэпчэки атлетикаҕа, хайыһарга, акробатикаҕа дьарыктыыра. Оройуон чиэһин бу көрүҥнэргэ республикаҕа элбэхтик көмүскээбит биир чулуу спортсмен этэ. Бу көрүҥнэргэ барытыгар дьаныһан туран дьарыктаан үрдүк ситиһиини ыларбыт, онтон олус үөрэрэ. Кини бастаан көрдөххө, хаҕыс, дьиппиэн көрүҥнээҕин иһин үөрэтэр оҕолоругар истиҥ сыһыаннааҕа. Кыайбаппын, сатаабаппын диэччилэргэ, уруокка убаастабыла суох сыһыаннаһааччыларга эйэлэспэт, эппит тылын толорторор тыйыс майгыннааҕа. Кыаммат да буолан баран, уруокка кыһаллан кыайа сатыыр, эппит тылын толорумтуо үөрэнээччилэргэ эйэҕэстик сыһыаннаһара. Сүбэлиир, үөрэтэр, дьарыктыыр этэ. Ардыгар кэпсээн-ипсээн, сөптөөх көрүдьүөстээх түгэннэргэ түбэһиннэрэн күллэрэн, санаабытын көтөҕөр буолара, онон үөрэнээччи санаатын табара, толоругас буоларга кыһаллары ситиһэрэ. Оскуолаҕа быраҕыллан турбут спорт инвентардарын (“козел”, “конь”, “брусья”, “турник”) биир кылааска хомуйан киллэрэн, физкультурнай xoһy тэрийэн, онно уруогун ыытара. Үөрэнээччилэр анал формалаах, кыһын хайыһардаах кэлэрбитин ирдиирэ. Хайыһара суох кэлбиттэри бэйэтэ батыһыннаран сүүрдэрэ. Инньэ гынан бары формалаах, тэриллээх кэлэрбитин ситиһэрэ. 1951с. үөрэнээччилэр республикатааҕы спартакиадаларыгар Иван Дьячковскай 1500м дистанцияҕа 2-с миэстэ буолан, «Молния» диэн хармаан чаһыытынан       наҕараадаламмыта.       Волейболга:       Степан Куприянов, Константин Чичигинаров, Мухарям Федоров, Гаврил, Сидор Поповтар, Афанасий Харитонов 12 хамаандаттан 6-с миэстэ буолбуттара. Бу бары 6-7-с кылаас үөрэнээччилэрэ орто оскуола үөрэнээччилэрин кытта күрэхтэспиттэрэ.  Хайыһарга Егор Дьячковскай, Гаврил Попов, Мухарям Федоров, Катя Захарова, Шура Шестакова, Наташа Павлова 2-3-с разряды толорон тахсыбыттара. 1952 с. хайыһарга Гаврил Чичигинаров, Егор Боякинов, Кеша Алексеев, Катя Захарова, Вера Потапова састааптаах команда кыттыбыта. Гаврил Чичигинаров 18 км 1-кы, 10 км 2-с миэстэни ылан, «Победа» чаһыны харытыгар баайтаран тахсыбыта. 1959с. Степан Куприянов, Сидор Попов, Анна Макарова (Гордеева), Варвара Потапова (Каратаева) оскуола чиэһин көмүскээбиттэрэ. Сидор Попов 10 км 2-с, Анна Макарова 5 км 4-с миэстэ буолбуттара. 1954с  Егор Кириллин, Василий Попов, Анна Макарова, Надя Анемподистова оскуола чиэһин көмүскээбиттэрэ. Онтон Василий Кузьмин, Сидор Попов, Зоя Кузьмина, Дуня Монастырева Майаҕа «ДСО Колхозник» чиэһин көмүскээн, эстафетаҕа иккис  буолбуттара.

Уруок кэнниттэн акробатикаҕа дьарыктаан ,спортивнай биэчэрдэри тэрийэрэ. Оройуон кулуубугар, чугас нэһилиэктэргэ хайыһарынан, эбэтэр сатыы тахсан көрдөрөн, дьон сөҕүүтүн, хайҕалын, махталын ылан үөрдэн-көтүтэн киирэрбит. Кини үөрэппит, ииппит, дьарыктаабыт үөрэнээччилэрэ 20-чэ сыл оройуон, республика чиэһин көмүскээбиттэрэ.

Дьячковскай Иван Николаевич (Быһый Уйбаан) Свердловскай институтун чиэһин боксаҕа, хайыһарга көмүскээбитэ. Уһyн дистанцияларга Чурапчы, Таатта, Мэҥэ-Хаҥалас чемпиона. Чурапчы стадионугар 11 төгүл бастаабыта, Манчаары Баһылай, Герой Попов бирииһин кыайыылааҕа. Феофанов Егор Михайлович - Иркутскай физкультурнай техникумун, Хабаровскай физкультурнай институтун чиэһин элбэхтик көмүскээбитэ, Саха сирин спартакиадатын призера. Попов Василий Егорович - 576 араас таһымнаах күрэхтэһиигэ кыттыбыта. 177 бастакы, 84 иккис, 76 үһүс миэстэни ылаттаабыта, республика рекордсмена, чемпиона. Федоров Мухарям Петрович - волейболга, хайыһарга Благовещенскайдааҕы медицинскэй институт чиэһин көмүскээбитэ. Куприянов Степан Николаевич - хайыһарга, волейболга Омскайдааҕы т/х институтун чиэһин көмүскээбитэ. Республика чемпионнара: хайыһарга Евграфов Алексей (16 төгүл), Чичигинаров Ганя, Кириллин Егор, волейболга Чичигинаров Константин, Попов Сидор, хаамыыга Дьяконов Николай, Иванов Николай.

Кини үөрэппит-ииппит үгүс ахсааннаах үөрэнээччилэрэ спорка, үөрэххэ, олоххо, үлэҕэ оройуон, республика киэн туттар үтүө-мааны дьонноро, ыал ийэтэ-аҕата, эбэтэ-эһэтэ буолан эдэр ыччакка холобур буолбуттара, дьон-сэргэ, общество ытыктабылын ылбыттара.

Алексей Иванович миигин, сут-кураан, сэрии кэмигэр колхоз үлэтэ доруобуйабын айгыраппыт уолун aһынa көрөн, спордунан утумнаахтык дьарыктанан, эт-хаан өттүнэн сайдан, чэбдигирэн доруобуйам көнүөхтээҕин өйдөппүтэ. Утумнаахтык дьарыктанан, доруобуйам көнөн, араас күрэхтэһиилэргэ кыттар буолан барбытым. Кини үтүөтүнэн-өҥөтүнэн спорка уһуйуллан, улуу тренер Дмитрий Петрович Коркин тустууга оскуолатыгар дьарыктанан, ССРС 12 куоратыгар Саха сирин, Чурапчы аатын ааттаппыппынан киэн туттабын уонна кинилэргэ төлөммөт иэстээх хаалбыппыттан хомойобун…

       Алексей Иванович үтүөтүн-өҥөтүн олоҕум устатыгар умнар быраабым суох.

Сидор Егорович Попов, үлэ, тыыл, спорт ветерана


 

 

 

Указом президиума Верховного Совета ЯАССР

школе присвоено имя

Ефима Ивановича Курашова,
 
Героя гражданской войны в Якутии

1947 год

 Учителя послевоенных годов

 

 

Буойун учууталлар

Алексеев  

Василий 

Осипович  

(1919-1986)

Башарин

 Виктор   

   Ильич

(1921-1984)

Безменов

Николай

Федотович 

(1909-1981)

Бродников

Алексей

Спиридонович 

(1917-1998)   

Владимиров

Григорий

Гаврильевич

(1919-1973) 
         

 Дьяконов  

Николай

Михайлович  

(1913-1973)

 Дьячковский              Егор                   Иванович                  

(1918-1942)

Ефимов

Гавриил

Дмитриевич

(1920-2000)

 Ефимов

Константин

Иннокентьевич

(1918-1943)

 Ефимов
Михаил
Прокопьевич 
(1918-2004)
         
 Захаров                     Алексей                 Герасимович               
(1917-1990)

 Иванов  

Михаил  

Дмитриевич

(1919-1992)

 Керемясов

Николай

Михайлович
(1919-1985)

 Константинов

Федот  

Алексеевич
(1913-1990)

 Кривошапкин

Роман

Христофорович

(1915-1985)
         

 Макаров  

Афанасий  

Акимович
(1924-1983)

 Макаров    

Гаврил    

Иванович    

  - Дьуон Дьаңылы

(1914-1956)

 Макаров      

Петр    

Данилович

(1909-1996)

 Макаров      

Степан      

Кузьмич

(1917-1969)

 

Максимов

 Семен

Михайлович

(1917-1986)

         

 Матвеев
Афанасий 

Константинович  

(1923-1999)

 Матвеев

Иннокентий

Константинович  

(1924-2007)

 

Местников

 Афанасий

  Дмитрьевич

 (1915-1993) 

 Михайлов    

Федор  

Романович 
 (1921-1960)

 

Монастырев

Василий

Нестерович

(1914 - 1941)
         

Ноговицын    

Иван  

Егорович    

(1925-1968)

 Павлов    

Иван    

Михайлович   

(1921)

 Парфенов    

Петр    

Васильевич             

(1916-2005)

Петров Иннокентий Афанасьевич

(1915-2001)

Петров   

Николай

Спиридонович

  (1918-1969)
         
 

Поисеев  

Василий

Гаврильевич   

(1922)

 Попов  

Гаврил   

Иванович    

 (1920-1983)

 Попов    

Степан  

Степанович  

(1913-1986)

 Потапов 

 Алексей  

Иванович

(1926-1967)

 

Потапов

 Григорий

Афанасьевич

 (1915-1943)

         
 

Потапов

 Константин 

Дмитриевич
 (1909-1996)

 

Саввин
 Алексей

Егорович

(1920-1986)

 

Савельев

Владимир

Григорьевич    

(19..  - 1941)

 

Сидоров      

Афанасий  

Федорович  

(1907-1972)

 

Сивцев    

Самуил  

Николаевич  

(1921-1945)

         
 

Скрябин

Никита

Гаврильевич 

(1921-2001)

 

Соловьев
Василий

Сергеевич 

-Болот-Боотур

(1915-1993)

 

Спиридонов  

Петр    

Егорович

(1925-1990)

 

Федоров

Афанасий

Филиппович

(1905-1942)
 

Федоров  

Петр

Николаевич

(1909-1972)
         
 

Хоютанов  

Николай

Спиридонович

(1921-1984)

 

Эверстов 

Василий

Семенович

(1909-1979)

 

Эверстов 

Гавриил

Семенович

(1921-1986)

 Ефремов    

Петр

Дмитриевич  

(1920)

 

Оконешников

Семен

Иванович

(1922-1943)