СОЦИАЛЬНАЙ, ПСИХОЛОГИЧЕСКАЙ, МЕДИЦИНСКЭЙ СУЛУУСПА YЛЭТЭ

 

 БИИРГЭ УЛЭЛЭЭБИТ ДЬОММУН УМНУБАППЫН   

 Мин 1996 - 2005 сс.  Чурапчы орто оскуолатыгар социальнай педагогунан үлэлээн пенсияҕа тахсыбытым. 1983 с. ИПКРО производственнай үөрэхтээһин маастардарын бэлэмниир курстарын баран, Хатылы орто оскуолатыгар бастаан производственнай үөрэхтээһиҥҥэ маастарынан, онтон эмиэ ИПКРО курсун баран социальнай педагогунан үлэлээбитим.

Элбэх оҕолоох оскуолаҕа дириҥ билиилээх, ирдэбиллээх, үлэ үөһүгэр сылдьар улахан коллективка киирэн үлэлээбитинэн барбытым. Бу үлэни саҕалыыр олус ыарахан, эппиэттээх этэ. Кылаас салайааччыларын түмсүүлэрин тэрийэн, хас биирдии төрөппүккэ, үөрэнээччигэ картотека оҥорбуппут, онно ханна үлэлииллэрэ, оҕолоро, үөрэхтэрэ, дьиэтээҕи усулуобуйалара, аадырыстара уо.д.а. барыта киирбитэ. Норуот педагогикатын түмсүүтэ тэриллэн, төрөппүттэри тардан, конференциялар, ийэ, аҕа оруолун үрдэтэргэ, оҕону иитиигэ ahaҕac кылаас чаастара, төрөппүттэр всеобучтара, төгүрүк остуоллар ыытыллаллара. Миэхэ манна улахан көмөнү оҥорбута улаханнык убаастыыр, ытыктыыр учууталбыт Пермяков К.К. Оскуола иһинэн сылын аайы үөрэх хаачыстыбатын тупсарыыга туһуланан, отличниктар уонна хорошистар слеттара ыытыллара.

Сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолор дьыалаларын инспектордара Атакова Е.С., Иванова B.C. кытары учуокка турар оҕолор дьиэтээҕи усулуобуйаларын билсэргэ элбэхтик үлэлээбиппит, рейдэлэри ыытарбыт. Араас проблемалардаах, сытыы, мэник-тэник, онно-манна түбэһиэхтэрин сөптөөх оҕолорго көмөлөһөн, сүбэ-ама биэрэн, үөрэхтэрин хонтуруоллаан, элбэх оҕону сөптөөх суолга үктэнэллэригэр тирэх буолбуппут буолуо дии саныыбын. Төрөппүттэргэ, оҕолорго харчынан, кинигэ, тэтэрээт атыылаһан, аһынан-таҥаһынан көмө оҥорорбут.

Сайын устата үөрэнээччилэр төрөппүттэрин кытары окко, оҕуруот аһын үүннэриигэ үлэлээн көмөлөһөллөрө. Оскуола учаастагар хортуоска, теплицаҕа оҕурсу, помидор, перец буфекка диэн анаан үүннэрэрбит. «Дары осени» конкурс, ярмарка тэрийэрбит. Оҕолор бэйэлэрэ атыылаан харчы киллэринэллэрэ, xahыат таһаараллара, оҕуруот аhынан, сибэккилэринэн композициялары оҥороллоро.

Улуустааҕы психолого-педагогическай, медико-социальнай киин тэриллэн, социальнай педагогтарга, түөлбэ салайааччыларыгар, специалистарга, төрөппүттэргэ тирэх буолбута, салайааччынан Сидорова А.П. үлэлээбитэ. Оскуолабыт психолога Е.Д. Монастыревалыын биир санаанан үлэлиирбит.

Төрөппүт комитета оскуола үлэтигэр улахан сүрүннуур оруолу ылбыта. Үөрэҕэр ситиспэт, элбэх уруогу көтүтэр оҕолору төрөппүттэрин кытта собеседование оҥороллоро, оскуола иһигэр ыытыллар мероприятиеларга активнайдык кыттыбыттара, төрөппүтү кытта ыкса сибээстээхтик, кыһамньылаахтык үлэни ыыталлара, нэдиэлэ аайы ыытыллар үлэлэр былааннаахтык, график быһыытынан утумнаахтык бараллара. Төрөппүт комитетыгар чиэһинэйдик, ис дууһаларытта үлэлээбиттэрэн: Сивцев Николай Филиппович, Корякин Михаил Николаевич, Шеломова Майя Николаевна, Макарова Галина Даниловна, Попов Александр Александрович, Лазарева Евдокия Даниловна, Драгунов Валентин Гаврильевич, Ноева Полина Ильинична уо.д.а. Үтүө суобастаахтык, чиэһинэйдик үлэлэспит, улахан кылааттарын киллэрсибит, билигин биһиги кэккэбититтэн туораабыт салайааччыларбыт Кардашевскай Гаврил Петровиһы, Новгородова Анна Ванифатьевнаны, Макарова-Феофанова Туйаара Николаевнаны куруутун үтүөнэн ахтан-санаан ааһабын.

Кылаас салайааччылара төрөппүттэри кытта биир тылы булан үлэлииллэрэ. Ордук таһаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ Борисова М.А., Феоктистова Е.Ф., Сивцева Е.В., Лоскина Т.М., Монастырева Г.С., Афанасьева М.Н., Коркина М.С., Лавров И.Я., Евграфова П.С., Филиппова С.В., Довлетова О.С., Парфенова Е.С., Назарова Д.В., Матвеева Т.К. уо.д.а.

Оскуолаҕа үлэлиир кэммэр кылаас салайааччытынан үлэлээбит оҕолорум 2003с. бүтэрбиттэрэ. Олор билигин математик, экономист, геолог, информатик, педагог, повар, суоппар о.д.а.идэни талан үлэлии-хамсыы сылдьалларыттан үөрэбин.

Раиса Васильевна Федорова,

                                                                                               социальнай педагог.

ОСКУОЛА, ДЬИЭ КЭРГЭН УОННА ОБЩЕСТВЕННОСТЬ ОҔО ИИТИИТИГЭР СИТИМНЭЭХ ҮЛЭЛЭРЭ

 

Мин 2002-2010 сс. социальнай педагогунан үлэлээбитим. Оскуола, дьиэ кэргэн уонна общественность бары биир өйүнэн-санаанан күүһү түмэн үлэлииллэрин хааччыйар сыалтан,  үлэбитин араас хайысхаҕа араарбыппыт. Социальнай педагогтар оскуола оҕотун кытта үлэҕэ үс сүһүөҕүнэн үлэлиирбит: 5-6 кылаастары кытта Осипова Ю.С., Васильева И.Р., Оконешникова Е.М., 7-8 кылаастары кытта Константинова Е.В., Неустроева Д.У., Поисеева Н.С., 9-11 кылаастары кытта Попова П.И., Федорова Р.В.  араас сылларга үлэлээбиттэрэ.

Кэнники сылларга социуму кытта үлэ тахсыылаах уонна инникитин кэҥиир хайысхаҕа киирбитэ,  ылыныллыбыт сыал-сорук сөптөөҕүн, былааннар кэскиллээхтэрин туоһулууллара. Манна оскуола иһинэн үлэлиир комитеттар, аҕалар общественнай холбоһуктара  төһүү күүс буолаллара: «Тирэх» аҕалар общественнай холбоһуктара (президент Новгородов Н.Н., солбуйааччы Попов А.А.), «Олук» төрөппүт комитета (председатель Кардашевскай Г.П., солбуйааччы Платонова В.А., Петрова И.Н.), «Күбэйэ» ийэ сүбэтэ (председатель Филиппова М.С., Коркина А.М.); «Сиэрдьит» норуот педагогикатын ассоциацията (председатель Попова П.И.).Маны тэҥэ оҕону иитиигэ  тэрилтэ салайааччылара күннэтэ күүс-көмө буолбуттара.  Улуустааҕы үөрэх управлениета (Сидоров Е.С.), Чурапчы муниципальнай тэриллии баһылыга Оконешников И.И., «Сахателеком» ОАО начальнига Васильева С.Д., ЖКХ Чурапчытааҕы филиалын салайааччыта Саввин Е.И., профком председателлэрэ Пинигин П.П.,Сивцев А.К.,Макаров И.Г.,  улуус балыыһатын кылаабынай бырааһа Коркин А.И., ветуправление салайааччыта Старостин П.И. уо.д.а.

Социуму кытта үлэҕэ оскуола Устаабыгар, нормативнай правовой акталарга, балаһыанньаларга, дуогабардарга олоҕуран үлэлиирбит. Хас биирдии кылаас салайааччыта тэрилтэ уонна ТОС салайааччытын кытта дуогабар түһэрсэн, сыллааҕы былаан оҥосторо.  Комитеттар бары балаһыанньаҕа, онтон «Тирэх» Устаапка олоҕуран, үлэ-хамнас былаан быһыытынан тэриллэрэ. Комитеттар  бары сыл түмүгүнэн оскуола төрөппүтүн уопсай мунньаҕар отчуоттууллара.  Сыл ахсын бу комитеттар үлэлэрэ педсоветынан уонна төрөппүт мунньаҕынан «үчүгэйинэн» сыаналанара.

Үлэ тахсыылаах буолуута биирдиилээн дьонтон эмиэ тутулуктаах буолар. Биһиги оскуолаҕа общественнай үлэҕэ күнү-дьылы аахсыбакка ылсан үлэлэһэр төрөппүттэр бааллара. Кинилэр, биллэн турар,  оскуолабыт киэн туттуулара, инники хаамар эрэллэрэ буолуохтарын буолаллара. «Олук» комитетыттан - Кардашевскай Гаврил Петрович (председатель), Петрова Ирина Николаевна, Платонова Вера Аполлоновна, Пермяков Иван Иннокентьевич (чилиэннэр). «Тирэх» -  Новгородов Николай Николаевич  (президент),   Попов Егор Ильич,  Попов Александр Александрович, Егоров Гаврил Фомич,  Данилов Михаил Афанасьевич (чилиэннэр). «Күбэйэ» - Филиппова Маргарита Семеновна, Коркина Анна Михайловна (председателлэр), Елисеева Людмила Семеновна, Сивцева Любовь Семеновна, Архипова Елена Николаевна  (чилиэннэр). «Сиэрдьит» норуот педагогикатын ассоциациятын председателэ - Попова Парасковья Ивановна, чилиэннэр - Каженкина Евдокия Митрофановна, Сивцева Екатерина Владимировна, Пермякова Елена Иннокентьевна, Татаринова Людмила Романовна  уо.д.а.

Хайа баҕарар оскуола киэн туттуута кини ситиһиилэрэ буолар. Кэккэ сылларга биһиги оскуола иһинэн үлэлиир төрөппүттэр холбоһуктара маннык ситиһиилэрдээхтэрин бэлиэтиир оруннаах.

- 2004-2005 үө.с. улуустааҕы үөрэх управлениета тэрийбит улуус оскуолаларын родкомнарын үлэтин көрүү конкурска “Аҕалар түмсүүлэрэ” уонна родком 1 миэстэни ылбыттара: родком уонна аҕа сүбэтэ  общественноһы кытта үчүгэй үлэлэрин  иһин, улуустааҕы үөрэх управлениетыттан Бочуотунай грамота туппуттара (2005-2006 үө.с.), «Олук» төрөппүт комитета республика уопсай үөрэхтээһинин учреждениеларын төрөппүт комитеттарын күрэҕэр 1 миэстэни ылан, Үөрэх министерствотын «Лучший родительский комитет ОУ» анал номинациятын   туппута (2007 с.), «Сиэрдьит» норуот педагогикатын ассоциациятын бастыҥ үлэтэ улууска уонна республикаҕа араадьыйанан  уонна  киин хаһыаттарынан тарҕаммыта.

 

                                         «Олук» төрөппүт комитета

2000с. Кардашевскай Гаврил Петрович «Олук» төрөппүт комитетын председателинэн талыллан уонтан тахса сыл  үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ.  Кини төрөппүт, оҕо интэриэһин көмүскээн, туруорсан улуустааҕы үөрэх управлениетыгар, оскуола финансовай, хаһаайыстыбаннай, педагогическай процеһыгар  кыттан,  араас таһымнаах боппуруостары быһаарсара. Комитет төрөппүтү кытта  үгүс өрүттээх үлэни ыытара. Сылын ахсын    Ийэлэр уонна А5алар нэдиэлэлэрин, «Амарах санаа» акциятын, түөлбэнэн уонна тэрилтэлэринэн төрөппүтү педүөрэхтээһини,  төрөппүттэргэ аналлаах конференциялары, элбэх төрөппүтү хабан төрөппүт мунньахтарын уо.д.а. дьаһаллары былааннаахтык ыытара. Улахан кылаас оҕолоругар «Идэни таба талыы-олоххо суолу булуу» семинары, улуус иһигэр үлэлиир специалистары кытыннаран, оҕо интэриэһин тардар гына тэрийэрэ.   Амарах санаа акцията, оскуола выпускнигар  стипендия анааһын  сылын аайы биир улахан дьаһалынан буолара. Оскуола төрөппүттэрин дакылаата  республикаҕа тарҕанара. Дыдаев Н.Д. «Оҕону кыра сааһыгар иитии», Платонов Г.С. «Норуот педагогикатыгар олоҕуран уол оҕону иитиигэ аҕа оруола», Попова П.И. «Оскуола саастаах оҕону өбүгэ үтүө үгэстэринэн иитии». Бу дакылааттар «Дьиэ кэргэн уонна оскуола оҕону иитиигэ» диэн ИПКРО 2005с.таһаартарбыт кинигэтигэр киллэриллибиттэрэ. Новгородов Н.Н. «Оҕону эт-хаан өттүнэн чэбдигирдии» диэн дакылаата «Народное образование» сурунаалга бэчээттэммитэ.  

 

                          «Сиэрдьит» норуот педагогикатын ассоциацията

Ассоциация үлэтин 2003 с. мин салайан  үлэлэппитим. Ассоциация сүрүн  болҕомтотун оҕону иитиигэ норуот иитэр ньымаларын туһаныыга, сахалар бэйэбит үгэспитигэр, итэҕэлбитигэр, төрүт культурабытыгар тирэҕирэн, оҕолорбутун сиэрдээх быһыыга-майгыга иитиигэ ууруллара. «Сиэрдьит» ассоциация бэйэтин үлэтин «Саха оҕотугар өбүгэ үтүө үгэстэрин нөҥүө  чөл олоҕу пропагандалааһын» диэн  программаҕа олоҕуран ыытарбыт. Ассоциация түмсүүтүнэн оскуолаҕа норуот педагогикатыгар аналлаах библиотека уонна анал муннук тэриллэн үлэлэтиллэрэ. Кылаас салайааччыларыгар, төрөппүттэргэ норуот иитэр ньымаларыгар семинардар, конференциялар, өбүгэ оонньуулара уо.д.а.дьаһаллар ыытыллаллара. Хас биирдии кылаас салайааччыта анал темалаах үлэлиирэ. Норуот педагогикатын күннэрэ  сылын ахсын ыытыллара, кэҥэтиллэрэ.

 

                   «Тирэх» аҕа  тэрилтэтэ

2002-03 үө. с. оскуолаҕа оҕону иитиигэ аҕалары көҕүлүүр сыаллаах  аҕалар түмсүүлэрэ тэриллибитэ. Председателинэн уонтан тахса сыл  Чурапчытааҕы колледж директорын АХЧ-га солбуйааччыта Новгородов Николай Николаевич  таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Кини норуот иитэр ньымаларыгар тирэҕирбитэ. Аҕалар  тэрээһиннэринэн научнай практическай конференциялар, ыарахан иитиилээх оҕолору кытта ситимнээх үлэлэр, чөл олох тематыгар кылаас чаастара уо.д.а. солун дьаһаллар  ыытыллаллара. Сылын ахсын аҥардас ийэлэр оҕолоругар күһүн уонна саас муус аннынан муҥханы тэрийии, Ийэ күнүгэр аҕалар күүстэринэн концерт, сааскы куйуур, өбүгэ оонньуулара үгэскэ кубулуйбуттара.

2006 с. муус устар 14 күнүгэр  СР   юстициятын министерствотыгар государственнай регистрацияны ааһан «Тирэх» аҕалар общественнай тэрилтэлэрэ буолары ситиспиттэрэ.  2006 с. оҕо сайыҥҥы сынньаланын тэрийэр сыалтан  «Тирэх» оҕо үлэ лааҕырын  үлэтин  саҕалаабыта. Сылтан сыл аайы оҕо лааҕырынан хабыллыытын ахсаана элбээбитэ, улуустааҕы уонна республикатааҕы туһааннаах конкурстарга кыттан куруук бириистээх миэстэҕэ тиксэллэрэ.

«Күбэйэ» Ийэ сүбэтинФилиппова Маргарита Семеновна салайан улэлэппитэ. Кинилэр болҕомтону эрэйэр  оҕолорго уонна кинилэр төрөппүттэригэр бэсиэдэлэри, кыыс уонна уол уратыларыгар төгүрүк остуоллары, дьоҕурдаах оҕолору түмэн куруһуоктары тэрийэллэрэ. Төрөппүтү педагогическай үөрэхтээһиҥҥэ Ийэ сүбэтин чилиэттэрэ төһүү күүс буолаллара, рейдэлэри тэрийэллэрэ.  «Күбэйэ» үлэтэ үчүгэйинэн сыаналанара, оскуола администрациятын махталын ылара.

 Комитеттар салайааччылара кылаас иһинэн үлэлиир ийэ уонна аҕа сүбэлэрин, төрөппүт комитеттарын түмэн үлэлэтэллэрэ, бары ыытыллар дьаһалларга   кытыннараллара. Оскуола коллектива бары хайысхаҕа бииргэ үлэлээһиннэрэ куһаҕана суох түмүктэри аҕалбыта. Биллэн турар, ситиһии барыта салайааччыттан саҕыллар, кининэн түмүллэр. Оскуола иһинэн үлэлиир комитеттары барыларын биир ситим сыалга оскуола директора  Тамара Васильевна Павлова түмэрэ. Улуус уонна республика таһымынан ыытыллар дьаһалларга кытталларын, үлэлэрэ-хамнастара кэҥиирин туһугар күннэтэ былааннаах үлэни тэрийэрэ.

 

                                                           Прасковья Ивановна Попова, СР үөрэҕириитин туйгуна

 

                                              Сомоҕолоhуу – улуу күүс

 

Үүнэр көлүөнэни иитиигэ-үөрэтиигэ улахан төһүү күүһүнэн тэрилтэни кытта сомоҕолоһон (шефтэһэн) үлэлээһин буолар. 60-нус сылларга бу үлэ утумнаахтык барбытын улуустааҕы архыып докумуонуттан көрөбүт.

Чурапчы оройуонун ССКП РК секретара Дьячковская Д.Д. 1965 сыл атырдьах ыйын 26 күнүгэр ыытыллыбыт учууталлар уонна общественность мунньаҕын дакылаатыттан:

 

 

 

 Продолжая добрую традицию шефской работы…

 

В 2002 г. был заключен договор совместной работы с 30 предприятиями и 20 округами села. Сотрудничество подкреплено нормативно-правовой базой: договорами, локальными актами. Эта большая работа проводится по программам «Наш ученик-житель села», «Ейдебул», «Семья-школа-общественность». Продуктивно работаем со следующими предприятиями:

1. Администрация МО «Чурапчинский наслег». Глава МО – Оконешников Иван Иванович. 10 «б» класс, кл. рук. Флегонтова А.И..

2. ОСБ «Чурапчинский почтамт УФПС РС(Я) - филиал ФГУБ «Почта России».

Начальник - Монастырева О.Б., 11 «б» класс, кл. рук. Малышева Е.И.

3. ГБОУ РС(Я) Чурапчинский колледж, 8 «а» класс, кл. рук. Захарова Н.Г.

4. Межрайонная и ФНС России №4 по РС(Я). Старший по ТОРМу, главный инспектор, Барашкова Анна Иннокентьевна, 9 «б» класс, кл. рук. Захарова Е.А.

5. ГБУ  РС(Я), ГПС РС(Я), ОПС-38 РС(Я) по МО «Чурапчинский улус»,  начальник ОПС-38 Макаров Павел Павлович, 11 «а» класс, кл. рук. Лукин А.П.

6. ГУП «Чурапчинский филиал» «ЖКХ РС(Я)», 9 «г» класс, кл. рук. Парфенова Е. С..

7. МУ УО «Чурапчинского улуса» Чичигинаров Константин Константинович. 11 «г» класс, кл. рук. Афанасьева М.Н.

8. КПКГ «Эрэл», директор - Никутов Владимир Николаевич, 10 «в», кл. рук. Лукина Л.И.

9. ММСО МВД РОФ «Чурапчинский» начальник - Дьячковский Константин Дмитриевич.  10 «а», кл. рук. Яковлева Д.Н.

10. «Центральная улусная библиотека», директор - Платонова Вера Аполлоновна, 9 «в» класс, кл. рук. Попова О.Г.

11. «Центр психологической поддержки молодежи» заведующая Дорогунова Лия Иннокентьевна. 8 «б» класс, кл. рук. Новгородова Т.Д.

12. «Центральная улусная больница» им.П.Н.Сокольникова, главный врач – Коркин Александр Иннокентьевич., 9 «а» класс, кл. рук. Корякина И.В.

 

БИИРГЭ ҮЛЭЛЭЭҺИН – СИТИҺИИ ТӨРДӨ

 

С.А. Новгородов аатынан оскуола өссө 2004 с.  оҕону иитиигэ дьиэ кэргэни, общественноьы кытта  биир ситимнээх улэтин саҕалаабыта. 2007 с. оскуола Бутун Россиятааҕы “Лучшие школы России - 2007” конкурс регионнааҕы этабыгар “Школа социального партнерства-2007” номинацияны ылбыта. Быйылгы сылтан бу үлэ иккис этаба саҕаланна.

Тохсунньу 31 күнүгэр С.А.Новгородов аатынан Чурапчы орто оскуолатыгар директоры үөрэх-иитии чааһыгар солбуйааччы Г.Г.Баягантаев, иитии чааьыгар солбуйааччы Л.И.Лукина тэрийиилэринэн шефтээх тэрилтэлэри кытта сүбэ мунньах буолан ааста. Мунньахха кыттыыны ыллылар: нэьилиэк администрациятын баһылыгын солбуйааччы А.Г.Егоров, Федеральнай налоговай инспекция СР оройуоннар икки ардыларынааҕы 4№ инспекциятын главнай госналогинспектора А.И. Барашкова, «Чурапчытааҕы колледж» государственнай бюджетнай үөрэх тэрилтэтиттэн  директор  Е.В. Попов, директоры үөрэх  чааһыгар солбуйааччы Л.П.Ефремова, Чурапчы почтамын начальнига О.П.Монастырева, «Эрэл» КПК директора В.Н.Никутов, СР ОДьКХ ГУП Чурапчытааҕы филиалын профкомун председателэ И.Г.Макаров, СР баһаары утарар сулууспатын этэрээтин профкомун  председателэ Н.В.Михайлов, Чурапчы улууьун ИДьО кадр отделын салайааччыта В.Д.Скрябина, инспектор Нь.Н.Попова, пенсионнай управлениеттан специалист С.Д.Мордовская. Бу түмсүүнү оскуолабыт тэрилтэлэри кытта улэҕэ эппиэттиир учуутала  Мария Семеновна Оконешникова иилээн-саҕалаан ыытта. 

Мунньах бастакы чааһыгар директор Т.В.Павлова тэрилтэ салайааччыларыгар оскуолабыт администрациятын сана улэһиттэрин,  оскуола улэтин-хамнаһын билиһиннэрдэ. Ол кэнниттэн тэрилтэ салайааччылара шефтэһэр үлэ ис хоһоонун торумнуур  анкета толордулар, салгыы  шефтээх кылаастарын кытта 5 сыллаах үлэлэрин билиһиннэрдилэр. Ордук үчүгэй үлэлээх СР ОДьКХ ГУП Чурапчытааҕы филиалын профомун председателэ И.Г. Макаров иһитиннэриитэ дьон болҕомтотун тарта. Бу тэрилтэ шефтэспит, оскуоланы быйыл бутэрбит 11 «а» кылаас (кылаас салайааччыта М.А.Борисова) үөрэнээччилэрин баһыйар өттө техническэй хайысхалаах үөрэххэ киирбиттэрэ кэрэхсэбиллээх. Салайааччы барыта оскуола директора Т.В.Павлова уонна актив чилиэнэ Айсен Толстоухов  илиилэриттэн удостоверение туттулар.

            Тэрээһин иккис чааһыгар тэрилтэ салайааччылара актовай залга шефтээх кылаастарын салайааччыларын, родкомнарын уонна активтарын кытта төгүрүк остуол тула түмүстүлэр. Чурапчытааҕы колледж директора  Е.В.Попов тэрилтэтин презентациянан билиһиннэрдэ уонна о5олорго, тереппуттэргэ рабочай идэлэр аныгы уйэ5э наадалаахтарын туһунан өйдөтөн кэпсээтэ. Онтон  ОДьКХ ГУП профкомун председателэ И.Г. Макаров сана шефтэһэр 9 «г» кылааһыгар мэктиэ сурук туттарда уонна инники улэлэригэр туһалаах буолуо диэн фотоаппарат бэлэхтээтэ. Онтон салгыы кылаастарынан арахсан, инники үлэлэрин туһунан кэпсэтистилэр,  санаа атастастылар, былааннарын бигэргэттилэр. Бу көрсүһүү олус истин-иһирэх буолла, өргө диэри салҕанан барда уонна  маннык үлэ билиҥҥи кэмнэ суолталааҕын, тоҕоостооҕун өссө төгүл бигэргэттэ.

            Биһиги оскуолабыт сүрүннээн төрөөбүт улууспут кэнэҕэски кадрдарын бэлэмниир. Социальнай бииргэ үлэлээһин салгыы сайдыыта бары өттүнэн туһаны аҕалыаҕа.

 

Сардана Ивановна Еремеева,

                                                                               Саха республикатын үөрэгириитин туйгуна

 

ОҔО СААСПЫТ АРАХСЫСПАТ АРГЫСТАРА 

 

Биһиэхэ, С.А.Новгородов аатынан Чурапчы орто оскуолатын 11-с «а» кылааһын үөрэнээччилэригэр, быйыл оскуоланы бүтэрэр саамай эппиэтинэстээх, умнуллубат, долгутуулаах сылбыт. Үөрэммит сылларбытын ахтан-санаан кэллэххэ, олус да элбэх дьоллоох түгэннэр элэс гынан аастылар. Бу дьикти кэммитин кэлин өссө да ахтыһыахпыт турдаҕа.

Оттон бугун  Чурапчытааҕы ОДьКХ тэрилтэтин кытары шефтэһиибит туһунан анаан-минээн кэпсиэхпитин баҕарабыт. Күн бэҕэһээ курдук өйдүүбүт: тэрилтэ эдэр үлэһиттэрин кытта волейболга, көрдөөх старка күрэхтэспиппитин,«Сосновка» лааҕырга доруобуйабытын тупсаран кэлбиппитин, идэни таларга аналлаах кылаас чаастарын. 10-с кылааска үөрэнэ сылдьан кыһын «Сосновка» профилакторийга кылааһынан баран оонньоон-көрүлээн кэлбиппит олус да үөрүүлээх этэ. Бутэһик сайыҥҥы уһун өрөбүлбүт саҕаланыытыгар Сахабыт сирин дьикти муннуктарыгар, Хаҥалас улууһугар: Булууска, Туруук Хайаҕа экскурсиялаан, сөҕөн-махтайан, көрбөтөхпүтүн көрөн олус диэн астыммыппыт. Быйыл ОДьКХ салалтата, профкома оскуоланы бүтэрэр сылбытыгар өйгө-сүрэххэ хатанан хаалар алгыстаах, хаһан да өлбөөдүйбэт чаҕылхай күнү бэлэхтээтилэр. Бу түгэн туһунан кылааспыт оҕолорун суруйууларын холбоон, сиһилии кэпсиэхпин баҕарабын. Сааскы сандаархай күн биһиги ОДьКХ профкомун председателэ И.Г.Макаров уонна маастар С.С.Артемьев салайыыларынан Мырылаҕа, Тэйэр Хайаҕа сынньанан кэлбиппит. Айаммыт саҕаланыаҕыттан олус интэриэһинэй буолбута, суолбут уһунун да билбэккэ хаалбыппыт. Төрөөбүт дойдубут историятын ирэ-хоро кэпсэппиппит. Соловьев нэһилиэгин орто оскуолатын 11-с кылааһын үөрэнээччилэрин кытары билсиһэн баран, Тэйэр Хайаҕа айаннаабыппыт. Чугаһаан истэхпит аайы айылҕабыт тупсан, көстүүтэ киэркэйэн иһэрэ. Хайаҕа тахсарбытыгар аал уот оттон алгыс ылбыппыт. Үөһэ тахсан ытык маска салама ыйаабыппыт, төттөрү үөһэттэн сырылаан түспүппүт. Салгыы Мырыла оҕолорун кытта күрэхтэспиппит, арааһынай оонньуулары оонньообуппут. Бу айан биһиэхэ наһаа үчүгэй өйдөбүлү хаалларда. Ити күн биһигини арыаллаан илдьэ сылдьыбыт Семен Сергеевич Артемьевка, минньигэс миин, шашлык буһаран күндүлээбит ытыктыыр киһибитигэр Иван Григорьевич Макаровка, кини кэргэнигэр Светлана Егоровнаҕа уонна учууталбытыгар Мария Афанасьевна Борисоваҕа ис сүрэхтэн махтанабыт! Тапталлаах учууталбыт Мария Афанасьевна куруук: «Киһи киһиэхэ оҥорбут үтүөтүн хаһан да умнубат буолуҥ!» - диэччи. Алта сыл устата биһиэхэ өй-санаа, көмө буолбут шефтээх ОДьКХ тэрилтэтин директорыгар Егор Иванович Саввиҥҥа, профком председателлэригэр Пётр Петрович Пинигиҥҥэ, Владимир Дмитриевич Сивцевкэ, Иван Григорьевич Макаровка, коллектив үлэһиттэригэр барҕа махтал тылларын этэбит. Улэҕитигэр үрдүк ситиһиилэри, дьолу-соргуну баҕарабыт!

11-с кылаас аатыттан Марфа Петрова,

«Саҥа олох» хаһыат 71 (10320) нүөмэриттэн.

Ыам ыйын 24 күнэ, 2011 сыл

 

 

ОҔО УЙУЛҔАТЫН ТУҺУГАР

 

1993-1994үө.с. оскуолаҕа психологическай сулууспа үлэтэ саҕаламмыта. Бастакы психологынан уһун кэмҥэ завучтаабыт Монастырева Елена Дмитриевна үлэлээбитэ. Кылаас оҕотугар барытыгар араас методиканан тестирование, сааһынан уратыны учуоттаан сыһыаннаһарга сүбэлэр, төрөппүттэргэ бэсиэдэлэр онтон да атын тэрээһиннэр тиһигин быспакка ыытыллаллара.

 

ΥЛЭЛЭЭБИТ КЭММИН ИСТИҤНИК САНЫЫБЫН

      Чурапчы орто оскуолатыгар  1999с. педагог - психологынан  үлэлии кэлбитим. Директорынан  В. Н. Коркин, үөрэх чааһын солбуйааччынан  Т.В. Павлова, иитии үлэтин Н.Н.  Попов иилээн-саҕалаан  үлэлииллэрэ. Коллектив улахан, көхтөөх, түмсүүлээх этэ,   саҥа  үлэлии кэлбит киһиэхэ   түргэнник алтыһан  үлэлииригэр усулуобуйа баара. Ол курдук,  психологка  анал үлэлиир хос, онно сөптөөх   мебель бааллара. Кабинетым 2 этээскэ  турара, консультацияҕа  наадыйар оҕоҕо, учууталга олус  табыгастаах этэ. Υлэбэр  сүрүн болҕомтобун  профориентацияҕа уонна биирдиилээн оҕолору  кытта кэпсэтиһиигэ уурбутум.          Бастаан  оҕолор консультацияҕа кииримээри  гыналлара, кыбысталлара, кэлин  үөрэнэн, истиһэн, ордук орто сүһүөх уонна улахан  кылаас оҕолоро,  биирдиилээн, сороҕор бөлөҕүнэн   бэйэлэрэ киирэллэрэ.  Оҕолор хайаан да проблемаларын кэпсии диэн буолбакка, көннөрү кэпсэтиһэ, мунаарар  боппуруостарын ыйыталаһа, сүбэлэтэ  киирэллэрэ. Оҕолорго кэпсэтиһии (общение) наһаа наадалааҕын онно өйдөөбүтүм, төһө кыалларынан  сүбэ-ама биэрэрим. 

            Υлэбэр кылаас салайааччылара  күүс көмө  буолбуттара, хардарыта  сүбэлэһэн, оҕолорго, кылааска туох ордук наадатын учуоттаан үлэлиирбит. Билигин ону олус күндүтүк саныыбын, махтанабын.

            Биир тэҥҥэ алтыһан, уопсай биир өйүнэн - санаанан   үлэлээбит социальнай педагогтары Бурцева М.З., Федорова Р.В., уустук иитэр үлэ отделын  организатордарын, салайааччыларын  Пинигина Г.П., Заболоцкая Нь.М., Захаров Н.А.   истиңник   саныыбын.

Чурапчы улууһун  саамай улахан, баай историялаах оскуолатыгар  үлэлээбиппиттэн  үөрэбин, киэн  туттабын.  Өссө үүнэ-сайда, чэчирии       турарыгар  баҕарабын!

 

              Лена Герасимовна Винокурова – РФ үөрэҕириитин  туйгуна, 

                                                                                                                         МКУ УО, ППМСЦ директора

 

 

ЫКСА СИТИМНЭЭХТИК ҮЛЭЛИИРБИТ

Мин 2012с. педагог-психологынан үлэлии кэлбитим. Миигин кытта тэҥҥэ саҥа педагогическай институту бүтэрэн кэлбит специалист Тааттаттан төрүттээх Бочурова Варвара Гаврильевна үлэлээбитэ. Бастакы үлэм сылын наһаа үчүгэйдик, истиҥник саныыбын. Биһиги үлэлии кэлиэхпит иннинэ, оскуола психологтарынан Л.И. Лукина уонна К.Н. Иванова үлэлээбиттэрэ.  

            Воспитательнай отдел иһинэн киирэн үлэлиир этибит. Социальнай педагогтар Е. И.  Егорова, С.В. Кузьмина, М. С. Оконешникова буолан ыкса ситимнээхтик үлэлиирбит. Ол сыл орто оскуола начальнай оскуоланы кытта холбоһон икки сменанан үлэлээбиппит.

            Оҕолору кытта элбэх групповой, индивидуальнай диагностикалыыр, коррекциялыыр үлэлэр ыытыллаллара. Кылаас салайааччылара ыныран беседа, тренинг ыыттараллара. Ордук Е. И. Малышева, Е.А. Захарова, А.А.Спиридонова, М.П.Баина, Л.Е.Максимова, Т.Н. Зырянова, Д.Н. Яковлева курдук кылаас салайааччылара ыкса үлэлэһэллэрэ. Адаптацияҕа кыра кылаастарга барыларыгар элбэх үлэ ыытыллыбыта. Төрөппүттэргэ семинардар, төгүрүк остуоллар буолаллара.

            2012с. туруорсан релаксационнай кабинет ылыллыбыта. Кабинекка оҕолор киирэн сынньанар, уоскуйар, чөллөрүгэр туһэр усулуобуйа баар буолбута. Манна сухой бассейн, массажнай дорожка, «звездное небо», «неоновый дождь», массажнай пуфтар уо. д.а. оборудование кэлбитэ. Диагностическай үлэбитигэр көмөлөөх буоллун диэн, оскуола директора Т.В.Павлова «1С: Психология» программаны атыылаһан ылан установкалаппыта. Программаҕа уопсайа 21 тест баар. Бу барыта үлэбитигэр улахан көмөлөөх буолбута. 

 

Агафья Афанасьевна Седалищева