ОҔО ДОРУОБУЙАТЫН ХАРЫСТАБЫЛЫГАР

 

       Оскуола маҥнайгы фельдшеринэн «ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна» Е.С. Габышева  1955–1959сс. үлэлээбитэ. Бу сылларга оскуола оҕолоро ордук сэллигинэн уонна трахоманан ыалдьаллара элбэх этэ. Евдокия Степановна ыарыыны эмтээн суох онорууну туруорсан хаста да педсовет көрүүтүгэр таһаарбыта. Онон үлэлиир кэмигэр ыалдьар оҕолору 100% хабан эмтээбитэ. Евдокия Степановна сыралаах үлэтин түмүгэр оскуолаҕа трахоманан ыалдьыы суох оҥоһуллубута. Эмтээбит оҕолоро хойукка дылы үтүө тылынан саныыллар, ахталлар.

 

ЧУРАПЧЫ ОРТО ОСКУОЛАТЫГАР ЭМЧИТ БЫһЫЫТЫНАН ҮЛЭЛЭЭБИТ СЫЛЛАРБЫТТАН

 

Мин фельдшеринэн 1969-1981 сс.  үлэлээбитим. Оскуолаҕа 900-тэн тахса оҕо үөрэнэрэ. Ол курдук 4 учебнай корпуhунан үөрэнэр этибит.  Оччолорго,  оскуолаҕа саҥа кэлэн үлэлиирбэр, медпункт анал хоhо суоҕа. Оскуола коридорун муннугар, быыл-бөх киирэр сиригэр фанера бүөлээх хос анаабыттара.

Н.И.Дьячковскай уонна Р.Д. Алексеев ордук таhаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ. Балыыhаны, райпедиатрдары  М.М. Бурнашева, П.И.   Тарасова кытта ыкса сибээстээхтик үлэлээбитим.

Ыытыллыбыт үлэлэртэн кылгастык бэлиэтээтэххэ маннык:

1. Улаханнык туруорсан, изолированнай медпункт  оҥорбуппут. Кабинет балыыhалыы буолбута, ыраас,сырдык уонна медицинскэй оборудованиенан толору хаачыллыбыта.

2. Сэрэтэр санитарнай үлэни күүскэ учуокка туруорбуппут. Ордук техүлэhиттэргэ күүстээх ирдэбил турбута. Кинилэргэ кыра программалаах үөрэх ыыппытым (диз. средстволары таба туттуу). Умывальник мэлдьи туттуллара. Оскуола кылаастарыгар оҕолорго сөптөөх паарталары туруорбуппут уонна уоппут мөлтөх буолан, электроточкалары элбэппиппит. 

3. «Профориентация» диэн оҕолорго аналлаах мед. үлэhиттэр кэлэн лекция ааҕаллара.  Оҕолор идэни талалларыгар бу көрсүһүүлэр туһалаах буолбуттара. Элбэх мед. үлэһиттэр үүнэн тахсыбыттара. 

3. Оҕону оскуола остолобуойугар күҥҥэ биирдэ аhатыы киллэриллибитэ.

4. Оҕолор күhүҥҥү медосмотрдара киирбитэ.

5. Күhүн уонна саас ыарыыны сэрэтэр үлэ ыытыллар буолбута. Ол курдук туб.контактаах, зобтаах, ревматизмнаах оҕолору эбии эмтиирбит.

 

Варвара Дмитриевна Васильева, «ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна»

 

 

ОРТО ОСКУОЛАҔА ФЕЛЬДШЕРИНЭН ҮЛЭЛЭЭБИТИМ

 

 2001 сылтан 2007 сыл күhүнүгэр диэри фельдшеринэн  үлэлээбитим. Оччолорго 800-тэн тахса оҕоҕо 1 штат көрүллэрэ.  Бастаан үлэлии кэлээт, саамай алтыспыт дьонум Оконешниковтар этэ. Александр Иванович уонна Марияна Тимофеевна оччолортон оҕолорбут тиистэрэ доруобай буоларыгар элбэхтик үлэлэспиттэрэ, күн бүгүнүгэр тиийэ үлэлии-хамсыы сылдьаллар. Зубной уонна медицинскэй кабинеттар 3-с этээстэн үөhэ таҕыстахха (билигин библиотека буолан турар) тус-туhунан ааннаахтара, докумуон уурар хоспут (регистратура диир этибит) уопсай этэ. Бастаан үлэлии кэлэн баран, кабинет аанын арыйаат, ынырык хартыынаны көрбүтүм. Хос ортотугар биир ыскаап турара, ону арыйбытым барыта чараас тэтэрээтинэн оҥоhуллубут оҕолор карточкалара таах күөдэл курдук сыталлара, биир эргэ остуол, биир кушетка бааллара, билигин ол түгэн харахпар көстөн кэлэр. Мин үлэлии киириэм иннинэ, уhун кэмнэ фельдшерэ суох олорон, барыта ыhыллан хаалбыт этэ. Киирэн күүскэ үлэлээбитинэн барбытым. Күҥҥэ 100-гэ тиийэ оҕоҕо прививка оҥорон, приемнаан, медкабинет аана олох сабыллыбат этэ, оннук элбэх оҕо киирэн тахсара. Бу кэмҥэ  орто оскуола оҕолорун ылыахтаах прививкалара үлэhит суох буолан, оҥоhуллубакка мунньуллан хаалбыт этэ, ону сыыйа ситиhиннэрбитим. Билигин санаатахпына, ынырыктык  да үлэлээбит  эбиппин дии саныыбын.

Хас сыл ахсын күhүн оскуола аhыллыыта кабинеттарбытыгар  Марияна Тимофеевналыын ремонт оҥорон  сэргэхситэрбит, ол курдук туох баар истиэнэлэрин, үрдүн барытын эмульсиялаан дезинфекция оҥорорбут. Yрдэ үрдүк буолан, остуол үрдүгэр тумбочка, ол үрдүгэр олоппос ууран тахсарбыт, бэйэбит була сатаан, арааhы толкуйдаан, уголокторы оҥортоон, кабинеттарбыт олус тупсубуттара.

Хас нэдиэлэ ахсын 800-тэн тахса оҕону хабан туран араас темаҕа лекциялары, беседалары ааҕарбыт, ону таhынан күннээҕи үлэбит: прививка, прием,  докумуон толоруута, санитарнай- гигиеническэй үлэлэр, буфет уонна төхүлэhиттэри кытта үлэбит уо.д.а.буолаллара.

2005с. балыыhа сүнньүнэн эбии штат көрүллэн, И. С.Петрова иккис киhинэн үлэлии киирбитэ, үлэбит өссө тahаарыылаах буолбута.

2006с. «Здоровьесберегающий центр» диэн ааттаах проект суруйан үлэлэппитинэн барбыппыт, билигин мастерской буолан турар мас дьиэҕэ көhөн тахсыбыппыт. 1 улахан зал уонна 4 хостоох этэ. Онно ЛФК, физиокабинет, приемнай, процедурнай бааллара. ЛФК кабинетын Неустроев диэн эдэр специалист үлэлэппитэ.  ЛФК кабинетыгар «Д» учекка турар оҕолор дьарыктаналлара. 2005-2007сс. медсестра В.Э. Дьячковскаялыын  олус  таhаарыылаахтык үлэлээбиппит. Оскуола грант ыларыгар медицинскэй үлэhиттэр эмиэ өрөбүлү умнан, киэhэ хойукка диэри күүскэ үлэлэспиппит, онон бу граны ыларга биhиги хас биирдиибит кылааппытын киллэрбиппититтэн олус астынабын, үөрэбин.

Елизавета Иннокентьевна Дохунаева.

 

БОЛҔОМТОНУ СЭРЭТИИ ҮЛЭТИГЭР

 

Мин фельдшеринэн 1992с. үлэбин саҕалаабытым. Директорынан  В.М. Неустроев үлэлии олороро. Ол бириэмэҕэ начальнай оскуолаҕа медиктэрэ суох  буолан, 1000-тан тахса оҕоҕо соҕотоҕун үлэлии сылдьыбыттааҕым (4 корпуhунан).

2011с. медсестра Р.Е.Монастырева о5о доруобуйатын харыстабылыгар, ыарыыны сэрэтии үлэлэригэр ордук болҕомтобутун ууран үлэлиибит.  Оскуола медицинскэй кабинетынан, тиис бырааhынан, ЛФК, релаксация курдуктарынан толору хааччыллан олорор. Ону таhынан фитоароматерапия  ньымалара  туттуллаллар. Оскуола бары үлэhиттэрэ директор Т.В.Павлова салайыытынан оҕо туһугар биир санаалаах  үлэлии-хамсыы сылдьабыт.

Инна Семеновна Петрова.

 

БИИР САНААНАН ОҔО ДОРУОБУЙАТЫН ТУҺУГАР ҮЛЭЛИИБИТ

 

Биһиги тиис эмтиир кабинекка, оскуолаҕа директорынан В.Н. Коркин үлэлиирин саҕана, үлэбитин саҕалаабыппыт. Александр Иванович – тиис бырааhынан, Марияна Тимофеевна – медсестранан. Үлэбит кабинет оҥостуутуттан саҕаламмыта. Өрөмүөн оҥорон, оборудование, инструмент булан үлэҕэ киллэрбиппит. Күүс-көмө, сүбэ-ама буолбуттара: завхоз – Г.Г. Монастырев, кылаабынай бухгалтер – А.М. Ефремов, техничекэй үлэhит – Г.Г. Платонов. Үлэбит хайдах барар бэрээдэгин, ньыматын булууга күүспүтүн уурбуппут. Медосмотр оҥорон, тиистэрэ алдьаммыт оҕолору эмтээбиппит. Оҕолору бэйэбит эккирэтэн эмтиирбит. Онтон билигин оҕолор баҕаларынан эмтэнэллэр.

2001с. медпункт фельдшерэ Дохунаева Е.И.  кытта бииргэ түмүллэн, медблок буолан үлэлээбиппит. 2002с. саҥа директорбыт Павлова Т.В., үлэбит өссө таhаарыылаах уонна кэскиллээх буоларын туhугар, анал программалары үөрэтэн, өйдөтөн, сүбэлээн биэрбитэ, ирдэспитэ. 2005с. фельдшер уонна биhиги «В здоровом теле – здоровый дух»  диэн проект оҥорон көмүскээбиппит. Ол проекпыт оҕо доруобуйатын кыраларыттан хайдах харыстыырга уонна ыарыыны сэрэтэргэ анаан этэ. Ол сылга «Лучший медкабинет» районо анаабыт үрдүк аатын ылбыппыт. Манна даҕатан эттэххэ, үлэлиирбит тухары өр сылларга сүбэ-ама, өйөбүл буолбута – районоҕа үлэлиир бырааспыт Л.Н.  Сивцева

2006с. «Здоровьесберегающий центр» диэн программа оҥорбуппут. Бу программа чэрчитинэн  ЛФК уонна физиокабинет аhыллыбыта.

2006с. «Стоматологическое просвещение – мотивация населения к поддерживанию здоровья полости рта» диэн проект суруллубута.  Гигиена кабинета туруоруллубута. Бу программа сүрүн сыала: тииhи сөпкө суунуу, тиис ыарыытын сэрэтии, суунар тэриллэри билии, тиис оҥоhуутун туhунан сиhилии билии.

2007с. саҥа фельдшер Е.И. Попова буоламмыт, «Оздоровление методами фито- ароматерапии в школе» диэн программаны оҥорбуппут. Бу программа айылҕа эмтээх отторуттан чэйи иһэрдэн, от уоскутар сытын туттан, оҕо доруобуйатын тупсарарга анаан  оҥоhуллубута.  Кабинет ФАТ үлэлэппиппит. Үлэбитин НВК каналга «Вестник  образования» диэн телепрограммаҕа сырдаппыттара.

2011с. медкабинет саҥа оборудованиенан таҥыллыбыта. Маны барытын оскуолабыт 1971с. выпускниктара  бэлэхтээбиттэрэ. Бу сыл саҥардыллыбыт ЛФК кабинета уонна релаксационнай хос арыллыбыта. 1-3 кылаастарга доруобуйа кружоктара үлэлииллэрэ.

2010с. «Лучший медицинский работник образовательного учреждения» диэн улуус баһылыгын гранын ылбыппыт. 2011с. «Лучший школьный медицинский работник» диэн республикатааҕы доруобуйа харыстабылын күрэҕэр 1 степеннээх дипломунан наҕараадаламмыппыт. 2012с. дьаныардаах үлэтин иһин А. И.Оконешниковка  «Отличник здравоохранения РС(Я)» аат иҥэриллибитэ.

Ити курдук, биир санаанан оҕо кэскилин туhугар түмсэн үлэлиибит.

 

Марияна Тимофеевна Оконешникова.